Sitede Ara
Aradığınız konu daha önce paylaşılmış olabilir!Lütfen başlamadan önce arama yapınız:

Reklam
Başlığı Görüntüle
Burada Olan Üyeler: 1 ziyaretçi
 Başlığı Yazdır
Biyokimya ve Mikrobiyoloji Laboratuvarlarında Hangi Testler Yapılmalıdır?
secretbbb
Biyokimya ve Mikrobiyoloji Laboratuvarlarında Hangi Testler Yapılmalıdır?

Bu konu, yer yer gündeme gelmekte ve tartışma konusu olmaktadır. En son olarak

Sağlık Bakanlığı tarafından, ilgili kurumlardan tekrardan görüş istenildiği belirtilmektedir

Muhtemelen bunun da nedeni, konuyla ilgili yer yer ortaya çıkan itirazlardır.

Konuyu dar bir bakış açısıyla değil, geniş bir perspektifle ele almak gerektiği kanısındayız. Geleneksel yaklaşımların, bu konuda artık çok da geçerli olmadığını söylemek durumundayız. Bu nedenle, konunun günümüz gerçekleri, teknolojideki gelişmeler ve ülkemizin gereksinimleri göz önüne alınarak çözümlenmesinde yarar görülmektedir.

Öncelikle, ülkemizde nasıl bir laboratuvar uzmanına gereksinim olduğu sorusunun

yanıtını vermek gerektiği kanısındayız.

TÜRKİYE’NİN GEREKSİNİMİ NASIL BİR LABORATUVAR UZMANIDIR?

Bu soruyu da ikiye ayırmak gerekiyor :

•Rutin laboratuvarların gereksinimi nasıl bir laboratuvar uzmanıdır?

•Araştırma laboraratuvarlarının gereksinimi nasıl bir laboratuvar uzmanıdır?

Bugün için, ülkemizde 4500’den fazla birimde laboratuvar testleri yapılmaktadır. Bu birimlerin çoğunluğu, ileri uzmanlık özellikleri gerektirmeyen, sınırlı sayıda rutin tetkiklerin yapıldığı birimler durumundadır. Küçük ilçe ve kasaba hastaneleri, poliklinikler,sağlık grup başkanlıkları, küçük özel hastaneler, tıp merkezleri, özel dal merkezleri gibi birimlerde yapılan laboratuvar tetkikleri sınırlı olup, genellikle rutin tetkiklerden oluşmaktadır.

Bu tür kuruluşlarda görev yapacak laboratuvar uzmanı, rutin tetkikler konusunda eğitim ve bilgi sahibi olacak nitelikte yetişmiş olmalı, hem mikrobiyoloji, hem biyokimya , hem hematoloji ve hem de klinik yaklaşımlar konusunda belirli ve yeterli bir bilgi ve donanıma sahip olmalıdır.

Demek ki, bu nitelikte bir uzmanlık eğitimi verilmeli ve ülkemizin bu gereksinimlerine cevap verecek bir uzman tipi yetiştirilmelidir.

Bu nitelikte bir uzman “ Klinik Laboratuvar Uzmanı” niteliğinde olmalı, 2 yıl civarında Mikrobiyoloji, 2 yıl civarında Biyokimya, 1 yıl da İnfeksiyon, Dahiliye, Çocuk Hastalıkları gibi klinik branşlarda eğitim alarak, 5 yıllık bir eğitim süresine sahip olmalıdır.

Böyle bir uzman örneği, ülkemizde rutin laboratuvar testleri yapılan birçok kuruluşun gereksinimini karşılayacaktır. Aynı zamanda, bu tür kuruluşlarda hem Mikrobiyoloji, hem de Biyokimya uzmanı istihdam edilemeyeceği için, verimli ve ekonomik bir yol da olacaktır.

Küçük hastanelere ve birimlere, farklı laboratuvar branşlarından uzmanların istihdamı gerekmeyecektir.

Bu nedenle, ülkemizde bir gereksinim haline gelen “ Klinik Laboratuvar Uzmanı” tarzında bir uzmanlık eğitimi başlatılmalıdır. Mevcut Mikrobiyoloji ve Biyokimya uzmanlarından da isteyenler, belirli kurs ve sertifikalarla desteklenerek, Klinik Laboratuvar Uzmanı olarak görevlendirilmelidir.

Daha büyük hastanelerde (örneğin 100 yatak üzeri), eğitim ve araştırma hastanelerinde, Hıfzıssıhha gibi uzmanlık gerektiren kurumlarda, araştırma kurumlarında ve üniversite hastanelerinde ise istihdam edilecek uzmanlar, Mikrobiyoloji ve Biyokimya uzmanları olabilir. Bu nitelikteki Mikrobiyoloji ve Biyokimya uzmanlık eğitimleri de ayrı ayrı devam etmeli ve süresi 4 yıl olmalıdır. Ancak ağırlıklı uzmanlık eğitimi, Klinik Laboratuvar Uzmanı amacına yönelik olmalıdır.

HANGİ TÜR LABORATUVARDA HANGİ TİP TESTLER YAPILMALIDIR?

Belirttiğimiz “Klinik Laboratuvar Uzmanı” nın bulunduğu laboratuvarda, Mikrobiyoloji ve Biyokimya alanına giren birçok rutin test yapılabilir.

Bugün için böyle bir uzmanlık resmen bulunmamaktadır. Ancak, fiilen bu görev birçok birimde uzmanlar tarafından yerine getirilmektedir. Birçok küçük birimde laboratuvar testleri üretilmekte olup, bunların çoğu rutin testlerdir ve bu testlerin sorumluluğunu çoğu durumda Mikrobiyoloji veya Biyokimya branşına mensup bir uzman yürütmektedir.

Bu alanda kargaşayı önlemek amacıyla, Mikrobiyoloji ve Biyokimya bölümlerinin ortak alan testlerini belirlemek uygun olacaktır. Ortak alan testleri ile, spesifik alan testleri belirlenmeli ve birbirinden ayrılmalıdır.

Eğer bir birimde yalnızca bir Mikrobiyoloji ya da Biyokimya uzmanı varsa, bu ortak alan testlerini yapabilmelidir. Bunun dışında, kendi spesifik alan testlerini de doğal olarak yapacaktır. Eğer bu birimde, iki ayrı uzmanlık alanından uzmanlar varsa, her iki uzman grubu yalnızca spesifik alan testlerini yapacak, ortak alan testlerini yapmak söz konusu olmayacaktır.

Mikrobiyoloji ve Biyokimya Uzmanlarının yapabileceği ortak alan testleri şu testler olabilir:

Hemogram

Sedimentasyon hızı

ASO

CRP

RF

Gebelik testi

Periferik yayma

Kan Grubu

Kanama Zamanı

Pıhtılaşma Zamanı

Protrombin Zamanı

Tam idrar tetkiki

Üre

Kan şekeri

Total kolesterol

Trigliserid

ALT

AST

GGT

Ürik asit

CK

Total bilirubin

Kreatinin

Sodyum

Potasyum

Kalsiyum

Bu liste, belki daha genişletilebilir. Bu listedeki tetkikleri, her iki branş uzmanları da yapabilir. Bunlar dışındaki testler, spesifik alan testlerine girecektir.

TEKNOLOJİDEKİ GELİŞMELER

Son dönemde teknolojideki gelişmeler de, bölümler arasındaki duvarları esnetmiştir. Üretilen pek çok cihaz hem mikrobiyoloji ve seroloji, hem de biyokimya, tümör markerları, hormonlar gibi testleri yapabilecek özelliktedir.

UZMAN DENETİMİNİN SAĞLANMASI VE UZMANLARIN VERİMLİ KULLANIMI

Ülkemizde 4500’den fazla birimde laboratuvar tetkiki yapılmaktadır. Tüm laboratuvar uzman sayımız ise 2600 civarındadır. Bunun 1100 civarı Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon, 900 civarı Biyokimya ve 600 civarı da Mikrobiyoloji uzmanıdır.

Her uzmanı laboratuvar testi yapılan bir birimde görevlendirsek bile, bazı laboratuvar birimleri uzmansız ve denetimsiz kalacaktır. Laboratuvar testi yapılan birimlerin denetimsiz ve uzmansız kalması, en büyük tehlikedir. Bu nedenle, her uzman büyük laboratuvar birimlerinde branşına göre, küçük laboratuvar birimlerinde ise branş ayrılmaksızın görev alabilmelidir. Böylelikle, olabildiğince uzmansız ve denetimsiz laboratuvar birimi bırakılmamalıdır.

Bu halde bile, laboratuvar testi yapılan birimlerin yarıya yakını açıkta kalmaktadır. Bu açığı gidermek için de, bir uzman birden fazla, part-time olarak iki birimde ( bir asıl, bir ikinci birim) sorumlu olarak görev alabilmeli, denetimsiz ve uzmansız laboratuvar birimi bırakılmamalıdır.

Bu hesaba göre, laboratuvar branşlarda tamgün çalışmayı gerçekleştirmek olanaksızdır. Part-time çalışma zorunlu görünmektedir. Sorunlar ancak bu yolla çözülebilecek durumdadır. Tamgün çalışma sorun çözme yerine, sorun yaratacak nitelikte görünmektedir.

Maalesef yönetim bilimi subjektif niyetler ve nutuklarla bağdaşır nitelikte değildir. Veriler ve istatistikler, matematik hesaplar esastır. Bu hesaplar da, yukarıda belirtilen sonuçları ortaya çıkarmaktadır.

Umarız, konulara çözüm ararken, subjektif heveslere dayalı zorlamalar yönünde değil, bilimsel istatistiksel verilere dayalı akılcı çözümler üretilir ve bu sayede hem insanlar mutsuz olmaz, hem de ülke kazanır.

MİKROBİYOLOJİ VE BİYOKİMYA LABORATUVARINDA YAPILACAK SPESİFİK ALAN TESTLERİ

Mikrobiyoloji Laboratuvarında Yapılacak Testler

Her türlü infeksiyon etkeni mikroorganizmanın incelenmesine dayalı testler bu gruptadır. Mikroskop, mikrobiyoloji laboratuvarının temel enstrümanlarından birisidir. Dolayısıyla, mikroskobun kullanıldığı tüm bakteriyolojik, parazitolojik, direkt ya da fluoresan boyamaya dayalı testler mikrobiyoloji laboratuvarında yapılmalıdır.

Mikrobiyolojinin ikinci temel alanı, immünolojidir. Immünolojinin pratikteki uygulaması ise serolojidir. Dolayısıyla, immünoloji ve seroloji temeline dayalı tüm aglutinasyon, presipitasyon, fluoresan antikor, ELISA, kemiluminisans ve radyoizotopik testler (infeksiyon markerları, otoimmünite testleri, spesifik proteinler ve akut faz reaktanları) mikrobiyoloji laboratuvarının konusudur.

Yine moleküler biyolojik testler de mikrobiyoloji laboratuvarının temel alanlarından birisidir.

Hematoloji, uzmanı bulunduğu birimlerde kendi uzmanıyla temsil edilmelidir. Ancak, uzman bulunmayan birimlerde mikrobiyoloji laboratuvarı bünyesinde devam etmelidir. Zaten ülkemizde de, genelde böyle devam etmektedir. Bunun da nedeni, hematolojinin büyük ölçüde mikroskop ve mikroskopi ile ilgili olmasıdır. Hücre incelemesi ve mikroskopisi, doğal olarak mikrobiyolojinin önemli bir alanıdır ve hematolojik incelemelere en büyük katkıyı ve yararı mikrobiyoloji laboratuvarı sağlayacaktır.

Tam idrar tetkikinde de, mikroskopi bölümü mikrobiyolojinin daha yararlı olacağı bölümdür. Ancak, biyokimyasal incelemeler, biyokimyayı ilgilendirir. Bu nedenle, tam idrar tetkiki her iki bölümde de yer alabilir.

Biyokimya Laboratuvarında Yapılacak Testler

Rutin biyokimyasal testler, elektrolitler, enzimler, kardiak belirteçler, tümör belirteçleri, kan gazları, koagulometrik testler, elektroforez testleri, metabolik tarama ve tanı testleri, idrar biyokimyası ve idrar tanı testleri, ilaç düzeyleri, toksikoloji testleri ve hormon düzeyleri biyokimya laboratuvarında yapılmalıdır.

Sevgili arkadaşım Dr. Doğan Yücel’in görüşlerine büyük ölçüde katılmakla birlikte, hematoloji, otoimmünite testleri, immunglobulinler, komplemanlar, akut faz reaktanları konusunda katılmadığımı belirtmeliyim. Bu grup testlerin, neden Mikrobiyoloji-Immunoloji Laboratuvarında yapılması gerektiği yukarıda açıklanmıştır. Zaten klasik Mikrobiyoloji-Immunoloji kitaplarına bakıldığı zaman, kitaplarda ve Mikrobiyoloji eğitimlerinde bu bölümlere ne ölçüde ağırlık verildiği anlaşılacaktır.

Doç. Dr.Paşa Göktaş

Haydarpaşa Numune Eğitim ve

Araştırma Hastanesi

Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon

Hastalıkları Şefi

Düzenleyen secretbbb Düzenleme Tarihi: 24-01-2009 00:18
 
Reklam
Atlanılacak Forum:
Benzer Başlıklar
Başlık Biyo-Forum Cevaplar En Son Mesaj
Mikrobiyoloji Ataç Hoca Vize soruları olan var mi yardım ! Ege Üniversitesi 3 20-08-2015 11:08
Biyokimya-2 2008-2009 Final Soruları [Kocatepe Üniversitesi] Kocatepe Üniversitesi 12 17-06-2015 08:26
Genel mikrobiyoloji vize+final (2008) (2. öğretim ile birlikte) [Ege Üniversitesi] Ege Üniversitesi 43 11-06-2015 16:35
Biyokimya 2. sınıf 1. dnm Vize muhsin hoca [Kocatepe Üniversitesi] Kocatepe Üniversitesi 1 20-05-2015 14:24
Biyokimya I - Final derleme sorular [Ankara Üniversitesi] Ankara Üniversitesi 1 18-12-2014 23:22